آنالیز ادرار و انگلشناسی
بخش آنالیز ادرار و انگلشناسی آزمایشگاه دکتر دانشبد در شیراز
بخش آنالیز ادرار و انگلشناسی آزمایشگاه پاتوبیولوژی دکتر دانشبد در شیراز به بررسی آزمایشگاهی نمونههای ادرار و مدفوع برای ارزیابی مجموعهای از یافتههای ادراری، کلیوی، متابولیک و عفونتهای انگلی اختصاص دارد.
در بخش آنالیز ادرار، ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی نمونه ادرار در کنار یافتههای میکروسکوپی بررسی میشوند. در بخش انگلشناسی نیز نمونههای مدفوع بر اساس درخواست پزشک برای شناسایی شواهد آزمایشگاهی برخی انگلهای رودهای مورد ارزیابی قرار میگیرند.
در هر دو گروه آزمایش، کیفیت نمونه، روش صحیح جمعآوری و زمان انتقال نمونه به آزمایشگاه اهمیت زیادی دارد؛ زیرا آلودگی نمونه یا رعایت نکردن شرایط مناسب جمعآوری و نگهداری میتواند بر نتیجه آزمایش تأثیر بگذارد.
آزمایش کامل ادرار (Urinalysis یا U/A) چیست؟
آزمایش کامل ادرار یا Urinalysis یکی از آزمایشهای رایج پزشکی آزمایشگاهی است که میتواند اطلاعات اولیهای درباره وضعیت دستگاه ادراری، کلیهها و برخی شرایط متابولیک فراهم کند.
آزمایش کامل ادرار معمولاً شامل سه بخش اصلی است:
بررسی فیزیکی ادرار
در بررسی فیزیکی نمونه، ویژگیهایی مانند موارد زیر ارزیابی میشوند:
- رنگ ادرار
- شفافیت یا کدورت
- ظاهر نمونه
تغییر این ویژگیها همیشه به معنی وجود بیماری نیست. عواملی مانند میزان مصرف مایعات، بعضی مواد غذایی، مکملها و داروها نیز میتوانند ظاهر یا رنگ ادرار را تغییر دهند.
بررسی شیمیایی ادرار
بررسی شیمیایی ادرار معمولاً با استفاده از روشهای آزمایشگاهی مناسب و نوارهای واکنشگر انجام میشود و ممکن است پارامترهای زیر را شامل شود:
- Protein
- Glucose
- Ketone
- Blood
- Nitrite
- Leukocyte Esterase
- Bilirubin
- Urobilinogen
- pH
- Specific Gravity
وجود یا تغییر هر یک از این شاخصها باید در کنار سایر یافتههای آزمایشگاهی و وضعیت بالینی فرد تفسیر شود. یک نتیجه منفرد معمولاً برای تشخیص قطعی یک بیماری کافی نیست.
بررسی میکروسکوپی ادرار
در بررسی میکروسکوپی نمونه ادرار ممکن است وجود یا تعداد برخی اجزای نمونه ارزیابی شود، از جمله:
- گلبولهای سفید (WBC)
- گلبولهای قرمز (RBC)
- سلولهای اپیتلیال
- کریستالها
- Cast یا سیلندرهای ادراری
- باکتریها و برخی میکروارگانیسمها
- سایر عناصر موجود در رسوب ادرار
یافتههای میکروسکوپی باید در کنار نتایج بررسی شیمیایی ادرار، کیفیت نمونه و علائم بیمار تفسیر شوند.
آزمایش ادرار در چه شرایطی درخواست میشود؟
پزشک ممکن است آزمایش کامل ادرار را در شرایط مختلف درخواست کند. از مهمترین موارد میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- بررسی عمومی وضعیت سلامت
- سوزش یا درد هنگام ادرار
- تکرر یا فوریت ادرار
- مشاهده خون یا تغییر غیرمعمول رنگ ادرار
- بررسی اولیه برخی مشکلات کلیوی
- بررسی وجود پروتئین در ادرار
- بررسی گلوکز یا کتون ادرار
- پیگیری برخی بیماریهای مزمن
- دوران بارداری
- وجود علائم مشکوک به عفونت دستگاه ادراری
- ارزیابی پیش از بعضی اقدامات پزشکی یا جراحیها
آزمایش ادرار یک ابزار تشخیصی کمکی است و نتیجه آن باید همراه با شرح حال، علائم، معاینه و در صورت نیاز سایر آزمایشها بررسی شود.
نمونه ادرار چگونه باید جمعآوری شود؟
نوع نمونه مورد نیاز به آزمایش درخواستشده بستگی دارد. برای بسیاری از آزمایشهای معمول ادرار، تمیز بودن نمونه و رعایت روش صحیح جمعآوری اهمیت زیادی دارد.
در مواردی که نمونه Clean Catch یا ادرار میانجریان درخواست شده باشد، معمولاً باید:
- از ظرف مخصوص و تمیز آزمایشگاه استفاده شود.
- ناحیه اطراف مجرای ادرار طبق دستور ارائهشده تمیز شود.
- قسمت ابتدایی جریان ادرار وارد توالت شود.
- بدون قطع جریان ادرار، بخش میانی داخل ظرف مخصوص جمعآوری شود.
- از تماس داخل ظرف و درپوش آن با دست یا سطوح دیگر جلوگیری شود.
- نمونه در زمان مناسب و مطابق دستور آزمایشگاه تحویل داده شود.
روش نمونهگیری ممکن است برای آزمایش و نمونهگیری کودکان، نمونه ادرار ۲۴ ساعته، کشت ادرار یا برخی آزمایشهای اختصاصی متفاوت باشد. بنابراین در این موارد باید دستور مخصوص همان آزمایش رعایت شود.
چرا کیفیت نمونه ادرار اهمیت دارد؟
یکی از عوامل مهم در صحت نتیجه آزمایش ادرار، کیفیت نمونه است.
آلودگی نمونه با ترشحات، خون قاعدگی یا میکروارگانیسمهای سطح پوست ممکن است باعث ایجاد یافتههایی شود که لزوماً بیانگر بیماری دستگاه ادراری نیستند.
همچنین تأخیر طولانی در بررسی یا انتقال نمونه ممکن است بعضی ویژگیهای فیزیکی، شیمیایی یا میکروسکوپی ادرار را تغییر دهد.
به همین دلیل، جمعآوری صحیح نمونه بخشی از فرآیند آزمایش است و رعایت دستورالعمل نمونهگیری میتواند در دستیابی به نتیجه قابل اعتماد اهمیت زیادی داشته باشد.
تفسیر نتیجه آزمایش ادرار
وجود یافتههایی مانند WBC، RBC، Protein، Blood، Nitrite، Glucose یا Ketone بهتنهایی به معنی وجود یک بیماری مشخص نیست.
برای مثال:
- مشاهده باکتری در نمونه ممکن است با عفونت مرتبط باشد یا در اثر آلودگی نمونه ایجاد شده باشد.
- وجود خون در ادرار میتواند علل مختلفی داشته باشد.
- وجود پروتئین در ادرار ممکن است در شرایط مختلف دیده شود و همیشه به معنی بیماری کلیوی نیست.
- منفی بودن Nitrite عفونت دستگاه ادراری را بهطور کامل رد نمیکند.
بنابراین نتیجه آزمایش ادرار باید با توجه به مجموعه یافتههای آزمایشگاهی، کیفیت نمونه، علائم بیمار و نظر پزشک تفسیر شود.
بخش انگلشناسی و آزمایش مدفوع
انگلشناسی یکی از حوزههای پزشکی آزمایشگاهی است که به شناسایی انگلهای بیماریزای انسان یا شواهد مرتبط با آنها در نمونههای مناسب میپردازد.
یکی از آزمایشهای رایج این بخش، آزمایش انگل مدفوع یا Stool Ova and Parasite Examination (OP) است که برای بررسی برخی انگلها و ساختارهای مرتبط با آنها در نمونه مدفوع انجام میشود.
آزمایش خون مخفی مدفوع نیز با عنوان Stool Occult Blood یا Stool OB شناخته میشود.
تست خون مخفی مدفوع FIT در آزمایشگاه دکتر دانشبد
تست خون مخفی مدفوع در آزمایشگاه دکتر دانشبد با روش Rapid Immunoassay Chromatographic و تحت عنوان FIT انجام میشود.
این روش برای شناسایی هموگلوبین انسانی اختصاصی است و برخلاف روشهای قدیمی، اختصاصیت آن تحت تأثیر رژیم غذایی و داروهای مصرفی بیمار قرار نمیگیرد.
آزمایش انگل مدفوع چه مواردی را بررسی میکند؟
در بررسی میکروسکوپی نمونه مدفوع ممکن است ساختارهای مختلف مرتبط با انگلها مورد ارزیابی قرار گیرند، از جمله:
- تخم انگلها
- لارو برخی کرمها
- کیست انگلهای تکیاختهای
- تروفوزوئیت بعضی تکیاختهها
- اووسیست برخی انگلها
نوع ساختاری که در آزمایش قابل مشاهده است به نوع انگل و مرحله چرخه زندگی آن بستگی دارد.
از جمله انگلهایی که بررسی آزمایشگاهی آنها ممکن است در نمونه مدفوع مطرح باشد میتوان به برخی تکیاختههای رودهای و کرمهای انگلی اشاره کرد.
آزمایش انگل در چه شرایطی درخواست میشود؟
پزشک ممکن است در صورت وجود علائم یا سابقهای که احتمال عفونت انگلی را مطرح کند، آزمایش مدفوع از نظر انگل درخواست کند.
برخی شرایطی که ممکن است نیاز به بررسی داشته باشند عبارتاند از:
- اسهال مداوم یا عودکننده
- مدفوع شل یا آبکی طولانیمدت
- دلدرد یا کرامپهای شکمی
- نفخ و علائم گوارشی مداوم
- کاهش وزن بدون علت مشخص
- برخی سفرها یا تماسهای اپیدمیولوژیک
- مصرف آب یا غذای مشکوک به آلودگی
- تماس با فرد مبتلا در شرایط خاص
- بررسی بر اساس تشخیص بالینی پزشک
وجود این علائم لزوماً به معنی عفونت انگلی نیست؛ زیرا بیماریهای گوارشی دیگری نیز میتوانند علائم مشابهی ایجاد کنند.
نمونه مدفوع برای آزمایش انگل چگونه جمعآوری میشود؟
کیفیت نمونه مدفوع در شناسایی انگلها اهمیت زیادی دارد.
برای جمعآوری صحیح نمونه بهتر است موارد زیر رعایت شوند:
- نمونه در ظرف تمیز و مخصوص آزمایشگاه جمعآوری شود.
- نمونه مدفوع با ادرار مخلوط نشود.
- از تماس نمونه با آب توالت، خاک یا مواد شوینده جلوگیری شود.
- درپوش ظرف پس از نمونهگیری بهطور کامل بسته شود.
- زمان و شرایط تحویل نمونه مطابق دستور آزمایشگاه رعایت شود.
در برخی آزمایشها نوع ماده نگهدارنده، زمان انتقال و شرایط نگهداری نمونه اهمیت ویژهای دارد. به همین دلیل باید دستور ارائهشده برای همان آزمایش رعایت شود.
آیا یک نمونه منفی، عفونت انگلی را رد میکند؟
خیر. برخی انگلها یا مراحل مختلف چرخه زندگی آنها ممکن است بهطور مداوم در تمام نمونههای مدفوع وجود نداشته باشند. به همین دلیل، یک نتیجه منفی همیشه عفونت انگلی را با قطعیت رد نمیکند.
اگر شک بالینی همچنان وجود داشته باشد، پزشک ممکن است بررسی چند نمونه مدفوع در روزهای جداگانه یا استفاده از روش آزمایشگاهی دیگری را درخواست کند.
تعداد نمونه مورد نیاز باید بر اساس درخواست پزشک و دستور آزمایشگاه تعیین شود.
آیا تمام انگلهای رودهای با یک روش شناسایی میشوند؟
خیر. روش مناسب به انگل مورد نظر و هدف بررسی بستگی دارد.
بررسی آزمایشگاهی انگلهای رودهای میتواند بسته به شرایط شامل روشهایی مانند موارد زیر باشد:
- بررسی میکروسکوپی مستقیم
- روشهای تغلیظ نمونه
- رنگآمیزیهای اختصاصی
- شناسایی آنتیژن برخی انگلها
- روشهای مولکولی در موارد مشخص
همه این روشها برای تمام انگلها کاربرد یکسانی ندارند و انتخاب روش باید متناسب با عامل مورد نظر و درخواست تشخیصی انجام شود.
همچنین منفی بودن آزمایش انگل به معنی منفی بودن کشت مدفوع نیست و برعکس؛ زیرا این آزمایشها اهداف تشخیصی متفاوتی دارند.
پزشک بر اساس علائم، سابقه بیمار و تشخیصهای احتمالی مشخص میکند که کدام بررسی آزمایشگاهی مورد نیاز است.
انجام آزمایش ادرار و انگل در آزمایشگاه دکتر دانشبد شیراز
در بخش آنالیز ادرار و انگلشناسی آزمایشگاه پاتوبیولوژی دکتر دانشبد در شیراز، آزمایش کامل ادرار، بررسیهای میکروسکوپی نمونه ادرار، آزمایش مدفوع از نظر انگل و تست خون مخفی مدفوع FIT بر اساس درخواست پزشک انجام میشود.
در این آزمایشها، رعایت شرایط صحیح جمعآوری و انتقال نمونه بخش مهمی از فرآیند آزمایش است. اگر درباره نوع ظرف نمونه، نحوه جمعآوری ادرار یا مدفوع، زمان مناسب تحویل نمونه یا شرایط آزمایش سؤال دارید، بهتر است پیش از نمونهگیری دستور مربوط به آزمایش را از آزمایشگاه دریافت کنید.
برای دریافت راهنمای نمونهگیری و اطلاعات مربوط به پذیرش آزمایش میتوانید با آزمایشگاه دکتر دانشبد در شیراز در ارتباط باشید.
سؤالات متداول درباره آزمایش ادرار و انگل
آزمایش کامل ادرار چه مواردی را نشان میدهد؟
آزمایش کامل ادرار شامل بررسی فیزیکی، شیمیایی و میکروسکوپی نمونه است و میتواند اطلاعاتی درباره وجود خون، پروتئین، گلوکز، کتون، RBC، WBC، کریستالها و سایر یافتههای ادراری فراهم کند.
نتیجه آزمایش باید همراه با علائم بیمار و سایر بررسیهای پزشکی تفسیر شود.
آیا آزمایش کامل ادرار عفونت ادراری را تشخیص میدهد؟
آزمایش کامل ادرار میتواند یافتههایی مانند افزایش WBC، مثبت شدن Nitrite یا Leukocyte Esterase و مشاهده باکتری را نشان دهد که ممکن است احتمال عفونت دستگاه ادراری را افزایش دهند.
با این حال، Urinalysis بهتنهایی در همه موارد برای اثبات یا رد عفونت ادراری کافی نیست.
کیفیت نمونه، وجود سلولهای اپیتلیال، مصرف آنتیبیوتیک، نوع باکتری و علائم بیمار میتوانند بر تفسیر نتیجه تأثیر بگذارند. در مواردی که پزشک نیاز به شناسایی عامل باکتریایی و بررسی حساسیت آن به آنتیبیوتیکها داشته باشد، ممکن است کشت ادرار و آنتیبیوگرام درخواست شود.
آیا وجود باکتری در آزمایش ادرار حتماً به معنی عفونت است؟
خیر. وجود باکتری میتواند با عفونت مرتبط باشد، اما آلودگی نمونه نیز یکی از دلایل مشاهده باکتری است.
WBC، Nitrite، Leukocyte Esterase، تعداد سلولهای اپیتلیال، علائم بیمار و در موارد لازم نتیجه کشت ادرار باید در کنار یکدیگر بررسی شوند.
تفاوت آزمایش کامل ادرار با کشت ادرار چیست؟
Urinalysis ویژگیهای فیزیکی، شیمیایی و میکروسکوپی ادرار را بررسی میکند.
در مقابل، کشت ادرار برای بررسی رشد باکتریها یا سایر میکروارگانیسمهای قابل کشت و در موارد لازم تعیین حساسیت آنتیبیوتیکی انجام میشود.
آیا برای آزمایش ادرار باید ناشتا بود؟
برای آزمایش کامل ادرار بهتنهایی معمولاً ناشتایی الزامی نیست.
اما اگر همزمان آزمایشهای دیگری، مانند بعضی آزمایشهای خون، درخواست شده باشند ممکن است به دلیل آن آزمایشها نیاز به ناشتایی وجود داشته باشد. شرایط نسخه و دستور آزمایشگاه باید ملاک قرار گیرد.
تفاوت آزمایش انگل مدفوع با کشت مدفوع چیست؟
این دو آزمایش هدف یکسانی ندارند.
آزمایش انگل مدفوع برای بررسی انگلها یا ساختارهای مرتبط با آنها انجام میشود، در حالی که کشت مدفوع معمولاً برای بررسی برخی باکتریهای بیماریزا انجام میشود و در حوزه میکروبشناسی قرار میگیرد.
آیا برای آزمایش مدفوع و انگل باید ناشتا بود؟
برای آزمایش معمول مدفوع و انگل بهطور کلی ناشتایی الزامی نیست.
با این حال، شرایط ممکن است بر اساس نوع تست درخواستشده متفاوت باشد و دستور مخصوص آزمایشگاه باید رعایت شود.
آیا آزمایش منفی انگل یعنی هیچ انگل رودهای وجود ندارد؟
نه لزوماً. دفع برخی انگلها یا ساختارهای آنها ممکن است متناوب باشد و حساسیت روشهای آزمایشگاهی نیز با یکدیگر تفاوت دارد.
در صورت ادامه شک بالینی، پزشک ممکن است نمونههای بیشتری یا روش آزمایشگاهی دیگری را درخواست کند.
چند نمونه مدفوع برای آزمایش انگل لازم است؟
تعداد نمونه به شرایط بیمار، نوع انگل مورد نظر و درخواست پزشک بستگی دارد.
در برخی شرایط، برای افزایش احتمال شناسایی انگل ممکن است بررسی نمونههای جمعآوریشده در روزهای جداگانه توصیه شود. تعداد نمونه نهایی باید بر اساس درخواست پزشک و دستور آزمایشگاه تعیین شود.
آیا آزمایش ادرار و انگل در آزمایشگاه دکتر دانشبد شیراز انجام میشود؟
بله. بخش آنالیز ادرار و انگلشناسی آزمایشگاه دکتر دانشبد در شیراز، بررسیهای مربوط به آزمایش کامل ادرار، آزمایش مدفوع از نظر انگل و تست خون مخفی مدفوع FIT را بر اساس درخواست پزشک انجام میدهد.
جمعبندی
بخش آنالیز ادرار و انگلشناسی آزمایشگاه دکتر دانشبد در شیراز دو حوزه مهم از بررسیهای پزشکی آزمایشگاهی را پوشش میدهد.
در بخش آنالیز ادرار، بررسی فیزیکی، شیمیایی و میکروسکوپی نمونه میتواند اطلاعات اولیه مهمی درباره دستگاه ادراری، کلیهها و برخی شرایط متابولیک فراهم کند.
در بخش انگلشناسی نیز بررسی نمونه مدفوع و استفاده از روش متناسب با عامل مورد نظر میتواند در تشخیص آزمایشگاهی برخی عفونتهای انگلی رودهای و بررسی خون مخفی مدفوع کمککننده باشد.
در هر دو گروه آزمایش، کیفیت نمونه، شرایط جمعآوری و انتقال، روش آزمایش، وضعیت بالینی بیمار و نظر پزشک در تفسیر صحیح نتیجه اهمیت دارند